Commissie Beleidsuitdagingen en begrotingsmiddelen
in de uitgebreide Unie 2007-2013 (FINP)

Financiële vooruitzichten 2007-2013

In 1988 werd voor het eerst een financieel meerjarenplan opgesteld voor de Europese Unie, in de vorm van een interinstitutioneel akkoord. Bij een erg beperkte EU-begroting (slechts iets meer dan 1% i.v.m. gemiddeld 45% voor nationale begrotingen), zorgt een dergelijk meerjarenplan voor financiële discipline, een geordende ontwikkeling van de uitgaven en vlot verlopende begrotingsprocedures. Dit draagt bij tot een doeltreffende besteding van de middelen.
Met de periode 2007-2013 is de EU toe aan haar vierde financiële vooruitzichten.

Een akkoord over financiële perspectieven gaan uiteraard niet over één nacht ijs: het moet politieke doelstellingen omzetten in realiteit (d.m.v. begrotingsmiddelen). De Unie telt intussen 25 lidstaten en binnen enkele jaren komen er daar nog minstens twee bij. Een brede waaier dus van politieke kleuren en nationale belangen, op zoek naar een plan waarachter iedereen zich kan scharen.

De Europese Commissie bracht in februari en juli 2004 twee Mededelingen uit met haar voorstellen voor een meerjarenplan (link COM(2004)101 en COM(2004)487). Ze legde haar prioriteiten vast in vijf rubrieken (tegenover 8 rubrieken in de huidig geldende financiële vooruitzichten):

1. duurzame groei, met subrubrieken concurrentiekracht en cohesie;
2. duurzaam beheer en bescherming van natuurlijke hulpbronnen;
3. burgerschap, vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid;
4. de EU als mondiale partner;
5. administratie

De tijdelijke commissie FINP top

Het Europees Parlement stelde, net zoals bij de vorige financiële raamwerken, een Tijdelijke Commissie beleidsuitdagingen en begrotingsmiddelen in de uitgebreide Unie 2007-2013 (FINP commissie, afkorting van "Financial Perspectives") samen. De taak van de commissie was, voor het Parlement, de politieke agenda vast te stellen zowel ten aanzien van wetgeving als van begrotingsaspecten en de uitdagingen voor de EU voor die periode in kaart te brengen.
Parlementsvoorzitter J. Borrell Fontelles zat de FINP commissie in eigen persoon voor om het belang ervan in de verf te zetten. De Duitser Reimer Böge werd als rapporteur belast met de moeilijke taak een evenwichtig rapport te schrijven met eigen voorstellen. Men streefde naar een ruime meerderheid in het Parlement zodat dit rapport autoriteit kreeg bij de vorming van het eindakkoord. Als lid van deze commissie heeft Jean-Luc Dehaene de werken en onderhandelingen met veel aandacht opgevolgd.

Op 10 mei 2005 hield de tijdelijke commissie haar eindstemming over het Rapport Böge. Het werd met ruime meerderheid aangenomen. De plenaire vergadering van het Europees Parlement heeft op 8 juni 2005 met 426 stemmen vóór, 140 tegen en 122 onthoudingen het eindrapport van de tijdelijke commissie goedgekeurd en een resolutie aangenomen. Het rapport bepaalt de cijfers die het Parlement zou verdedigen bij de onderhandelingen met de Raad over het meerjarenakkoord.

Stand van zaken: Akkoord in de Raad bereikt, na moeilijke onderhandelingen top

Het Luxemburgs voorzitterschap legde de een herwerkte ‘negotiating box’ voor als basis voor de onderhandelingen op de Europese Raad van 16-17 juni 2005. Voor het Parlement was het eerder teleurstellend aangezien dit heel wat minder ambitieus was dan de eigen voorstellen, maar mits wat sleutelen wel aanvaardbaar.
Tot een akkoord kwam het niet, hoofdzakelijk wegens de starre houdingen van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Tony Blair weigerde namelijk aan de Britse ‘rebate’ te raken zonder grondige hervorming van het (landbouw)budget. De rebate is de korting op het budget of het ‘begrotingscorrectiemechanisme’ en werd indertijd verkregen door toenmalig premier Margareth Thatcher als tegemoetkoming voor het geringe deel van de Europese landbouwuitgaven dat naar het VK ging. Maar hiervan wilde Frankrijk dan weer niets weten.

Het Brits voorzitterschap erfde de verantwoordelijkheid van het Luxemburgse. Blair toonde lang weinig ambitie om effectief tot een akkoord te komen, maar schoot in actie in de laatste maand van zijn voorzitterschap. Zijn herwerkte "negotiating box", dat het totaalbedrag van uitgaven vastlegde op 1,03% van het BNI, oogstte vanuit alle hoeken de grootste verontwaardiging. Zeker over de discriminerende behandeling van de nieuwe lidstaten. Zij leken de grootste slachtoffers van het Britse snoeiwerk. Maar wegens de grote wens van alle lidstaten om ‘een’ akkoord te bereiken voor het einde van 2005, leek het twijfelachtig of deze opinies met dezelfde kracht geuit zouden worden bij de onderhandelingen.

Op de Europese Raad van 15 en 16 december werd, tot opluchting van velen en na een lang en vermoeiend overleg, dan toch een akkoord gesloten over de Europese meerjarenbegroting 2007-2013. Door een constructieve toegeving van Duitsland konden de uitgaven opgetrokken worden tot 1,045% van het BNI. Daarnaast werden talloze cadeautjes uitgedeeld om de meest kritische lidstaten over de brug te krijgen. En niet onbelangrijk was de toegeving van Blair om de Britse rebate toch in te krimpen voor een totaalbedrag van 10,5 miljard euro voor de gehele periode. Deze aanvullende Britse bijdrage zal dienen voor de financiering van de kosten voor de jongste uitbreiding. Daarmee werden de belangrijkste bezwaren tegen een akkoord opgeheven.

En nu? Het bereikte akkoord van de Europese Raad zal als stevige basis dienen voor het uiteindelijk interinstitutioneel akkoord dat de Raad van de Unie (de ministerraad), de komende maanden moet sluiten met het Europees Parlement en de Europese Commissie.