Van Parijs en Rome naar Nice

In de jaren '50 ondertekenden zes Europese lidstaten - België, Nederland, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk en Italië - de basisverdragen van Parijs en Rome. In 1951 werd met het Verdrag van Parijs een eerste stap in de richting van een Europese integratie gezet. De zes lidstaten verenigden zich in een Gemeenschap van Kolen en Staal. Het EGKS Verdrag werd afgesloten voor een duur van 50 jaar.

In 1957 werden de Verdragen van Rome getekend. Hiermee engageerden de Zes zich samen in de Europese Economische Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie. De EEG had tot doel de integratie te bevorderen door stimulering van de handel met het oog op economische expansie. De EEG introduceerde een gemeenschappelijke markt, een douane-unie en een gemeenschappelijk beleid inzake landbouw, handel en vervoer.

De uitbreidingen van Groot-Brittannië, Ierland, Denemarken (in 1973), Griekenland (in 1981), Spanje en Portugal (in 1986) en de moeilijkheden bij de voltooiing van de interne markt maakten de noodzaak aan grondige hervormingen van de Verdragen duidelijk. Dit gebeurde in de Europese Akte. In 1986 ondertekenden de twaalf lidstaten de Europese Akte. Door deze Akte werden het systeem van gekwalificeerde meerderheid van stemmen bij de besluitvorming en de bevoegdheden van de Gemeenschappen uitgebreid. Bovendien werd de rol van het Europees Parlement vergroot en werd het officiële bestaan van de Europese Raad bekrachtigd. Tenslotte werd vastgesteld dat de interne markt tegen 1 januari 1993 voltooid moest zijn.

In 1992 werd er met het Verdrag van Maastricht ingespeeld op de vraag naar een sterkere politieke dimensie van de Europese integratie. Dit Verdrag hervormt de structuur van de Gemeenschappen grondig. Zo werd de Europese Unie opgericht als overkoepeling van de bestaande Gemeenschappen, werd de Europese Economische Gemeenschap omgedoopt tot Europese Gemeenschap (EG) en werd de bekende "drie pijlers" structuur gecreëerd. De eerste pijler omvat de bestaande Gemeenschappen (EG, Euratom en EGKS) en is gebaseerd op de "communautaire methode" waar de Europese instellingen centraal staan in de besluitvorming. De tweede pijler wordt gevormd door de het Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid (GBVB) en de derde pijler door justitie en binnenlandse zaken (JBZ). Deze twee pijlers zijn gebaseerd op een intergouvernementele samenwerking met een beperkte rol voor de Europese instellingen.

Het Verdrag van Maastricht veranderde niet enkel de structuur van de EU. Er werd een Economische en Monetaire Unie opgericht, die later tot de invoering van de Euro leidde. Het Verdrag definieerde ook het Europees burgerschap en verruimde de bevoegdheden van de EU.